Dostępne zagadnienia z Socjologii

Grupa – to dwie lub więcej osób o wspólnej tożsamości, między którymi dochodzi do strukturalnie uporządkowanych interakcji opartych na wspólnym zestawie oczekiwań co do zachowania partnera.

 

Grupa społeczna:

• Wszelki zbiór ludzi, pomiędzy którymi zachodzą jakieś znaczące stosunki społeczne.

• Zbiór ludzi zespolonych więzią społeczną, przejawiających świadomość łączności społecznej w kontaktach wzajemnych oraz członkami grup społecznych.

Typy grup społecznych:

Pierwotne – są małymi grupami, których członkowie mają bliskie, osobiste i trwałe związki. Stanowią podstawę rozwoju społecznego jednostki. Najlepszym przykładem grupy pierwotnej jest rodzina.

Wtórne – są zazwyczaj większe, a ich trwałość ma charakter okresowy. Powstają w określonym celu, związki między członkami nie są osobiste. Są to zbiorowości dążące do wykonania specyficznego zadania i nie wywierające trwałego wpływu na tworzące je jednostki. Ładunek emocjonalny członków grupy jest ogólnie bardzo nikły.

Swoje – stanowią zbiorowość, do której jednostka należy i z którą dzieli poczucie tożsamości i lojalności.

Obce – jednostka do niej nie należy, nie jest wobec niej lojalna. Ludzie zazwyczaj są wrogo nastawieni do grupy obcej.

Odniesienia – wykorzystywane są przez jednostki do formułowania opinii oraz porównywania i oceny własnych zachowań. Grupy odniesienia spełniają trzy funkcje:

• normatywną – określenie właściwych form wychowania

• porównawcza – zapewnia wzór do naśladowania

• audytoryjna – polega na ocenie stosowności zachowań jednostki

Typy grup społecznych:

Ze względu na liczebność:

• małe

• duże

Ze względu na rodzaje więzi społecznych:

• pierwotne

• wtórne

Ze względu na stopień sformalizowania:

• formalne (zorganizowane)

• nieformalne (niezorganizowane)

Ze względu na trwałość:

• krótkotrwałe

• trwałe

Ze względu na stopień trudności wejścia do grupy:

• inkluzyjne (łatwy stopień wstąpienia)

• ekskluzywne

Ze względu na strukturę:

• wspólnota

• zrzeszenie

Cechy charakteryzujące grupę:

• przynajmniej trzech członków

• cele wzmacniające solidarność, czyli więź

• struktura zwana organizacją (rola, pozycja grupy)

• identyczność wskazująca na odrębność grupy

• ośrodki skupienia (wartości, symbole, idee)

Czynniki powstawania grup:

• Styczność – grupy składają się z jednostek, między którymi dochodzi do interakcji. Im bliżej pod względem geograficznym znajdują się dwie osoby, tym większe prawdopodobieństwo ich spotkania, nawiązania rozmowy i wzajemnej socjalizacji. Fizyczna styczność zwiększa prawdopodobieństwo interakcji i wspólnych działań, których rezultatem jest powstanie grupy społecznej.

• Podobieństwo – tworzenie grup społecznych zależy wyłącznie od fizycznej styczności potencjalnych członków. Ważnym czynnikiem w procesie formowania grupy jest podobieństwo między jednostkami. Ludzie wolą wiązać się z osobami podobnymi do siebie. Czują się swobodniej z kimś, kto dzieli z nimi zainteresowania, przekonania, wartości. Mają skłonność do wiązania się z osobami o podobnej charakterystyce społecznej, takiej jak: rasa, religia, pochodzenie etniczne i klasowe, z osobami w podobnym wieku, o podobnym poziomie inteligencji i o podobnej osobowości.

Kryteria podziału grup społecznych:

• trwałość

• wielkość

• cel

• struktura organizacyjna

• stopień trudności wejścia

• stopień sformalizowania

• ze względu na rodzaje więzi

Normy grupowe:

• Tworzenie norm grupowych – powstają w wyniku interakcji między członkami grupy.

• Konformizm wobec norm grupowych – dostosowanie zachowań do presji grupowej.

Struktura grupy:

• Statusy i role – grupa składa się z powiązanych wzajemnie statusów i odpowiadających im ról.

• Hierarchia statusów – pewne statusy mogą być uważane za ważniejsze od innych.

• Granice – oddzielają one członków grupy od nie – członków.

Procesy grupowe:

• Porozumiewanie się – stanowi istotę działań większości grup, gdzie członkowie informują się nawzajem, popierają swoje sądy, krzyczą na siebie, poprawiają się nawzajem; przekazują sobie informacje, uczucia, postawy. Porozumiewanie się członków grupy nie odbywa się przypadkowo, duże znaczenie ma status jednostki w grupie.

• Konflikt – świadczy, że interakcje nie zawsze przebiegają łatwo i przyjemnie. W konflikcie „wszystko albo nic” jedna osoba wygrywa albo przegrywa wszystko. W konflikcie mieszanych motywów żadna z osób nie chce przegrać ani wygrać. Konflikty osobowościowe wywoływane są przez różnice osobowościowe zaangażowanych w nie jednostek. Konflikty sytuacyjne powodowane są przez kontekst społeczny, w jakim znajdują się partnerzy. Konflikt fundamentalny toczy się wokół podstawowych norm związanych z daną sytuacją, a konflikt niefundamentalny dotyczy zastosowania uzgodnionych już norm w konkretnej sytuacji. Konflikty mogą pomóc: ustalić cele i granice grupy oraz ja wzmocnić.

• Spójność – to stopień, w jakim członkowie grupy czują się ze sobą związani. Jest ważną cechą grupy, która świadczy o stabilności i zgodzie na obowiązujące normy. Spójnym grupom łatwiej przychodzi rozwiązywanie problemów. Jedyną konsekwencją dużej spójności grupy jest tendencja do mniejszej tolerancji dla różnic i odstępstw.

Osoby w grupie społecznej pozostają we wzajemnych komunikacjach, interakcjach i relacjach, podzielają wzajemne interesy i wartości, ukierunkowują się na wspólne cele.

Przywództwo – jest oddziaływaniem na zachowanie innych. To rodzaj społecznego wpływu, który pojawia się wówczas, gdy jedna osoba (przywódca) jest zdolna powodowania pożądanego przez siebie zachowania kogoś innego, ulegającego je z powodu więzi jakie ich łączą (z powodu stosunku społecznego jaki pomiędzy nimi zachodzi). Wiąże się z pewnymi szczególnymi cechami i zachowaniami osoby, której inni są skłonni zaufać.

Rodzaje przywództwa:

• Strategiczne – polega na umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych do przewidzenia i w czasie ważnych zmian w otoczeniu.

• Kierownicze – jego istotą jest określanie wytycznych do pracy, którą należy wykonać.

Typy przywódców:

• autokratyczny – wszelkie decyzje podejmuje samodzielnie, nie uzgadnia ich z innymi, nie przyjmuje sprzeciwów, często narzuca swe zdanie i wymusza podporządkowanie

• demokratyczny – uzgadnia swe decyzje z grupą, liczy się z ich opinią, nie narzuca swego zdania, wysłuchuje rad podwładnych

• przywódca pozostawiający całkowitą swobodę grupie – zadania rozdzielają między sobą członkowie, nie wydaje poleceń, przekazuje informacje, nie ocenia, nie krytykuje, niczego nie narzuca, a jedynie sugeruje